Конституция – мемлекеттің құқықтық негізін айқындайтын, қоғамның даму бағытын белгілейтін және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарына кепілдік беретін басты құжат. Ол елдің саяси жүйесін қалыптастырып қана қоймай, мемлекет пен қоғам арасындағы өзара жауапкершілікті де айқындайды. Сондықтан Ата Заңға енгізілетін өзгерістер мен жаңа Конституцияның қабылдануы ел өміріндегі маңызды тарихи оқиғалардың бірі саналады.
Жаңа Конституцияның кіріспесінде Қазақстан мемлекеттілігін нығайту, Ұлы даланың мыңжылдық тарихының сабақтастығын сақтау, тәуелсіздік пен аумақтық тұтастықты қорғау, адам құқықтары мен бостандықтарын қастерлеу, бірлік пен қоғамдық келісімді сақтау секілді маңызды қағидаттар көрініс тапқан. Сонымен қатар білім мен ғылымды, мәдениет пен инновацияны дамытуға, табиғатты аялауға және келер ұрпақ алдындағы жауапкершілікті сезінуге басымдық берілген.
Ата Заңның басты ұстанымдарының бірі – адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің ең жоғары құндылығы ретінде танылуы. Конституцияда Қазақстанның демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет екені бекітілген. Бұл қағидаттар мемлекеттік органдардың қызметінен бастап, сот төрелігіне, білім беру мен әлеуметтік қорғау салаларына дейінгі қоғамдық қатынастардың құқықтық негізін құрайды.
Сонымен қатар Конституция азаматтарға тек құқық беріп қана қоймай, белгілі бір міндеттер де жүктейді. Әрбір адам заңдарды сақтауға, өзге азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеуге, табиғатты қорғауға және тарихи-мәдени мұраға ұқыпты қарауға тиіс. Қоғамдағы тұрақтылық пен келісім де азаматтардың осы міндеттерді жауапкершілікпен орындауына байланысты.
Менің ойымша, бұл – болашаққа бағытталған, прогрессивті жоба. Онда адам капиталына ерекше мән беріліп, мемлекеттің стратегиялық дамуының негізгі өзегі ретінде қарастырылған. Құжатта мемлекет қызметінің ұзақ мерзімді әрі жүйелі бағыты нақты айқындалды. Атап айтқанда, «Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» қағидаты саяси жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ететін басты тетік ретінде көрініс тапты.
Жаңа Конституцияда мемлекеттің басты басымдығы – адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау екені нақты көрсетілген. Сонымен қатар ұлттық қауіпсіздік ел дамуының негізгі факторы ретінде айқындалған. Бұл – қоғамды біріктіретін, жауапты әрі жасампаз патриотизм қағидаттарын нығайтатын маңызды қадам.
Жаңа Конституцияның басты құндылықтарының бірі – адамды, оның өмірін, құқықтары мен бостандықтарын мемлекеттің ең жоғары құндылығы ретінде тануы. Бұл қағида Негізгі заңның 1-бабында нақты бекітілген. Ал 15-бапта адамның құқықтары мен бостандықтары әркімге туғаннан тиесілі, ажыратылмайтын және берілмейтін құқықтар екені көрсетілген. Бұл қағиданың жастар үшін маңызы ерекше. Өйткені жастық шақ – адамның өз болашағын қалыптастыратын, білім алып, мамандық таңдап, еңбекке араласатын, азаматтық ұстанымын айқындайтын шешуші кезеңі. Жастарға мүмкіндік берілген жерде елдің болашағы қалыптасады.
Жаңа Конституцияның 3-бабында Қазақстан Республикасы қызметінің негізгі қағидаттарының қатарында еңбексүйгіштік, прогресс, білім құндылықтарын бекіту, қоғамдық диалогты дамыту, жауапты әрі жасампаз отаншылдықты ілгерілету көрсетілген. Бұдан да маңыздысы – Конституция мемлекет үшін адам капиталын, білімді, ғылымды және инновацияны дамытуды стратегиялық бағыт ретінде белгілейді.
Бұл – жастарға қатысты аса маңызды конституциялық бағдар. Өйткені адам капиталы дегеніміз – ең алдымен білімді, білікті, ізденімпаз, жаңашыл ұрпақ. Ғылым мен инновация дегеніміз – бүгінгі жастың идеясы, зерттеуі, технологиясы мен еңбегі. Демек, жаңа Конституция жастардың тек әлеуметтік топ емес, мемлекеттің стратегиялық дамуындағы негізгі күштердің бірі екенін айқындайтын құндылықтарға жол ашады.
Мен үшін аса маңыздысы – жаңа Конституцияда мемлекеттің орнықты дамуына баса назар аударылуы. Бұл Қазақстан халқының, әрбір азаматтың ел үшін стратегиялық ресурс екенін мойындау деген сөз. Яғни, мемлекет дамуының түпкі мақсаты – халықтың әл-ауқатын арттыру, болашақ ұрпақ үшін берік әрі әділетті қоғам қалыптастыру. Жаңа Конституция – ел бірлігі мен тұрақтылығын нығайтып, Қазақстанның жарқын болашағына бастайтын маңызды құжат.
Жаңа Ата Заңның қабылдануы – Қазақстанның конституциялық дамуындағы маңызды белес. Оның негізгі қағидаттарын түсіну, азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру және заң талаптарын күнделікті өмірде сақтау баршамызға ортақ міндет. Өйткені мемлекеттің қуаты тек қабылданған заңдармен емес, сол заңдардың әділ орындалуымен, азаматтардың сенімімен және қоғамның жауапкершілігімен өлшенеді.
