«Таза Қазақстан» аясында жоғары оқу орындарында экологиялық мәдениетті қалыптастыру жұмыстары жүйелі жүзеге асырылып жатыр
ҚР Премьер-министрі Олжас Бектеновтің төрағалығымен ҚР Президентінің жанындағы «жасыл экономикаға» көшу жөніндегі кеңестің отырысы өтті. Отырыста Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасының іске асырылу барысы қаралды.
Отырыс барысында Премьер-министр жаңа Конституцияда қоршаған ортаны қорғау мен табиғи байлықтарға ұқыпты қарау әрбір азаматтың басты міндеттерінің бірі ретінде айқындалғанын атап өтті.
«Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» бастамасы Конституцияда белгіленген негізгі қағидаттардың бірі ретінде дәйекті түрде жүзеге асырылып келеді. Біз табиғатқа жанашырлықпен қарау мен тазалықты сақтау әрбір қазақстандықтың күнделікті өмір салтына және ішкі қажеттілігіне айналуына ұмтыламыз», – деді Олжас Бектенов.
Сондай-ақ Үкімет басшысы «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетін дамыту тұжырымдамасы бір реттік экологиялық акциялар шеңберінен шығып, экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, азаматтардың қоршаған орта алдындағы жауапкершілігін арттыруға және халықтың өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған жүйелі мемлекеттік саясатқа айналғанын атап өтті.
ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетін дамыту жөніндегі 2024-2029 жылдарға арналған тұжырымдаманы іске асыру аясында экологиялық білім беруді дамытуға, жастарды табиғатты қорғау қызметіне тартуға және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған кешенді жұмыстарды жүзеге асырып келеді.
Бекітілген іс-қимыл жоспары көгалдандыру жұмыстарын жүргізуді, экологиялық волонтерлікті дамытуды, экологиялық байқаулар ұйымдастыруды, сондай-ақ халықтың экологиялық білімі мен мәдениетін арттыруға бағытталған іс-шараларды қамтиды. Бүгінде еліміздің барлық жоғары оқу орындары жоспарланған жұмыстарды кезең-кезеңімен іске асырады.
Маңызды бастамалардың бірі – білім алушылардың интегралды, оның ішінде әлеуметтік GPA көрсеткішін енгізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдардың әзірленуі. Бұл жүйе студенттердің оқу және ғылыми жетістіктерімен қатар қоғамдық, еріктілік және спорт салаларындағы белсенділігін кешенді бағалауға мүмкіндік береді.
Экология саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысатын студенттерді қолдауға ерекше көңіл бөлінеді. Аталған бағыттағы жетістіктері үшін білім алушыларға интегралды GPA бойынша қосымша балл беріледі, сондай-ақ оқу гранттары мен оқу ақысына жеңілдіктер ұсынылады.
Бүгінде жоғары оқу орындарында 500 мыңнан астам студенттің қатысуымен 2 мыңнан астам экологиялық және ағартушылық іс-шара ұйымдастырылды. Сонымен қатар 70-тен астам университетте 20 мыңға жуық студенттің қатысуымен велосипед күндері өткізілді.
Қазіргі таңда экология саласы бойынша мамандар даярлау еліміздің 35 жоғары оқу орнында жүзеге асырылады. Білім беру бағдарламаларының тізілімінде осы бағыт бойынша 100-ге жуық білім беру бағдарламасы тіркелген. Олардың қатарында «Геоэкология», «Экоаналитика», «Өнеркәсіп кәсіпорындарының экологиясы» секілді заманауи білім беру бағдарламалары бар.
Еліміздегі барлық 120 жоғары оқу орнында экологиялық клубтар, «Жасыл ел» студенттік экологиялық жасақтары және экологиялық мәдениетті насихаттауға бағытталған басқа да жастар қозғалыстары жұмыс істейді.
Жоғары оқу орындарында экологиялық жобалар мен бастамалар табысты жүзеге асырылып келеді. Мәселен, Арқалық педагогикалық университетінде экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, қоршаған ортаны қорғауға және жасыл бастамаларды дәріптеуге бағытталған «Жасыл әлем» жобасы іске асырылуда. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде ЮНЕСКО-ның Тұрақты даму кафедрасы жанынан құрылған «Қоршаған ортаға бейжай қарамайтындардың ЮНЕСКО клубы» тұрақты түрде дөңгелек үстелдер, пікірсайыстар, семинарлар және қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне арналған практикалық іс-шаралар өткізеді.
Экологиялық клубтар І.Жансүгіров атындағы Жетісу университетінде, М.Х.Дулати атындағы Тараз университетінде, Баишев университетінде, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде, Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университетінде, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінде және еліміздің өзге де жоғары оқу орындарында белсенді жұмыс жүргізеді.
Жастарды экологиялық бастамаларға тартудың тиімді үлгілерінің бірі – пластик қалдықтарын бөлек жинаудың тұрақты жүйесін қалыптастыруға бағытталған «3.2.1. Старт!» жобасы. Аталған жобаға еліміздің 26 жоғары оқу орны қатысып, осы уақытқа дейін 36 тоннадан астам пластик жинап, қайта өңдеуге жіберді.
Сонымен қатар жоғары оқу орындары өз қызметінде экологиялық таза технологияларды кеңінен енгізуде. Университеттер аумағында күн электр панельдері мен жел генераторлары орнатылып, энергия тиімділігін арттыруға және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға бағытталған жобалар жүзеге асырылуда.
Атап айтқанда, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде жалпы қуаты 40 кВт болатын күн панельдері мен жел генераторы жұмыс істейді. Өндірілетін электр энергиясының басым бөлігі университеттің инфрақұрылымын энергиямен қамтамасыз етуге пайдаланылып, дәстүрлі энергия көздеріне тәуелділікті төмендетуге мүмкіндік береді.
Бұдан бөлек, жоғары оқу орындары Тұрақты даму саласындағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейтіп, Халықаралық жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар орталығымен, сондай-ақ тұрақты энергетиканы дамыту бағытындағы халықаралық серіктестермен бірлескен жобаларды жүзеге асыруда.
Отырыс қорытындысы бойынша Премьер-министр мемлекеттік органдарға «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетін дамыту тұжырымдамасында көзделген іс-шаралардың сапалы әрі уақтылы орындалуын, сондай-ақ белгіленген нысаналы көрсеткіштердің толық орындалуын қамтамасыз етуді тапсырды. Сонымен қатар жастардың, волонтерлік ұйымдардың, қоғамдық бірлестіктер мен бизнестің экологиялық бастамаларға қатысуын кеңейту қажеттігін атап өтті.
ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетін дамыту тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі жұмысы тұрақты бақылауда және алдағы уақытта да жалғасатын болады.
