Онлайн кредит рәсімдеудің жаңа талабы күшіне енді.
2026 жылдың 1 қазанынан бастап Қазақстанда кепілсіз онлайн-қарыз алу тәртібіне өзгеріс енгізілді. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметінше, енді банктер мен микроқаржы ұйымдары (МҚҰ) несие бермес бұрын клиенттен міндетті түрде сауалнама алады. Бұл қадам азаматтарды алаяқтардың арбауынан арашалап, несие рәсімдеу арқылы қаржыны үшінші тұлғаларға аудару фактілерінің алдын алуға бағытталған, деп хабарлайды Tizgin.kz.
Алаяқтардың жолын кесетін 7 сұрақ
Жаңа ережеге сай, онлайн-қарыз рәсімдеушілерге 7 сұрақтан тұратын арнайы сауалнама ұсынылады. Бұл сауалнама арқылы қаржы ұйымдары клиенттің шешіміне сырттан ықпал етілген-етілмегенін анықтайды. Қарыз алушы мынадай мәселелерге қатысты нақты жауап беруі тиіс:
-
Бастамашы кім? Несие алуды клиенттің өзі шешті ме, әлде үшінші тұлғалардың өтініші/нұсқауы бойынша жүгініп отыр ма?
-
Мақсаты қандай? Қарыз қаражаты нақты қандай қажеттілікке жұмсалмақ?
-
Шартпен таныстығы: Клиент несие шартының негізгі талаптарын толық түсінді ме?
-
Қысым факторлары: Қарыз алуға әлдекімдер психологиялық қысым жасап немесе асықтырып жатқан жоқ па?
-
Жасырын әрекет: Несие алып жатқанын банк қызметкерлерінен немесе өз туыстарынан жасыруға кеңес бергендер болды ма?
-
Күдікті қоңыраулар: Осыған дейін «ақшаны қорғау» немесе «шоттағы операцияларды тексеру» сылтауымен белгісіз адамдардан қоңырау шалынды ма?
Күдік туындаған жағдайдағы банктің әрекеті
Егер сауалнама барысында несиенің алаяқтардың ықпалымен немесе үшінші тұлғалардың қысымымен рәсімделіп жатқаны байқалса, банк дереу қосымша тексеріс жүргізеді. Бұл кезеңде қарыз алушыға ықтимал қауіп-қатерлер мен алаяқтық схемалар туралы толық ақпарат беріледі.
Қосымша тексеру қорытындысы бойынша қаржы ұйымы үш түрлі шешімнің бірін қабылдайды:
-
Несие шартын жасау;
-
Күдікті мән-жайлар толық анықталып, жойылғанша шарт жасауды уақытша тоқтата тұру;
-
Қарыз беруден мүлдем бас тарту.
Айта кетейік, бұл сауалнама – еліміздегі қаржылық алаяқтыққа қарсы іс-қимыл шараларының заңды жалғасы. Жаңа талап бұған дейін енгізілген биометриялық аутентификация, ірі көлемдегі онлайн-қарыздарды мақұлдаудағы «шешім қабылдау кезеңі» (уақытша кідіріс) және азаматтардың несие алудан ерікті түрде бас тарту мүмкіндігі сияқты қауіпсіздік тетіктерін толықтыра түседі.
Коллаж: Tizgin.kz
