Бүгінде технология күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Цифрлық қызметтердің дамуы, жасанды интеллектінің кеңінен қолданылуы, онлайн платформалардың көбеюі – қоғамдағы экономикалық және әлеуметтік қатынастарға да өз әсерін тигізіп отыр.
Технологиялық өзгерістер жаңа мүмкіндіктермен қатар, құқықтық тұрғыдан шешімін қажет ететін мәселелерді де алға шығаруда. Мәселен, жасанды интеллектіні қолдану кезінде дербес деректерді қорғау, ақпараттың дұрыстығы, авторлық құқық және жауапкершілік мәселелері маңызды болып отыр.
Еңбек нарығында да елеулі өзгерістер байқалады. Қашықтан жұмыс істеу, платформалық жұмыспен қамту, жаңа мамандықтардың пайда болуы еңбек қатынастарын реттеуге жаңа көзқарасты қажет етеді.
Осы ретте заңнаманың технологиялық дамудан кейін қалмауы аса маңызды. Бірақ құқықтық реттеу жаңа технологиялардың дамуына артық кедергі келтірмеуі тиіс. Ең бастысы – инновацияны қолдау мен азаматтардың құқықтары мен мүдделерін қорғау арасындағы тиімді тепе-теңдікті сақтау.
Құрылтайдың алдағы заң шығару қызметінде цифрлық трансформацияға байланысты мәселелердің көтерілуі осы тұрғыдан өзекті деп санаймын. Себебі технология қоғамның барлық саласына әсер етіп жатқан кезде, оған қатысты құқықтық нормалар да заман талабына сай болуы қажет.
Тағы бір маңызды мәселе – заң тек бүгінгі жағдайға емес, ертеңгі өзгерістерге де бейім болуы керек. Технологияның даму қарқыны өте жоғары. Бүгін жаңа болып көрінген шешім бірнеше жылдан кейін күнделікті қолданысқа айналуы мүмкін.
Сондықтан қазіргі заң шығару процесінде технологиялық өзгерістердің ұзақ мерзімді ықпалын ескеру маңызды.
Меніңше, тиімді құқықтық саясаттың негізгі міндеті – жаңа мүмкіндіктерге жол ашу және сонымен бірге азаматтардың құқықтары мен қауіпсіздігін сенімді қорғау. Осы екі бағыттың арасындағы теңгерім сақталған жағдайда ғана технологиялық даму қоғамның игілігіне қызмет етеді.
Руслан Батаев, депутат
